het lek

Enne, uhm, en misschien ‘s even een keertje af te spreken.
Ja ik vind het best joh.

Vandaag deed de Hoge Raad uitspraak in de zaak van Heleen de Waal. Zij en haar partner waren beschuldigd en veroordeeld door het Hof van het lekken van informatie van de AIVD naar de Telegraaf in 2009. De Hoge Raad volgt inhoudelijke het Hof en geeft slechts aftrek van drie maanden in verband met de lange duur van de zaak. Wie de precieze gang van zaken nog eens wil terug luisteren, kan terecht bij Argos, de uitzending van 20 september 2014.

Twee aspecten blijven bijzonder aan deze zaak: de bewijsvoering, die grotendeels steunt op eigen onderzoek van de AIVD en het feit dat door het afluisteren van een journalist van de Telegraaf de bronbescherming een flinke knauw kreeg. De journalist werd overigens niet vervolgd.

In beide punten schaart de Hoge Raad zich inhoudelijke achter de uitspraak van het Hof. In gewone mensentaal komt die uitspraak er op neer dat informatie van de AIVD gebruikt mag worden zolang fundamentele rechten van een verdachte niet geschonden worden. En dat is in dit geval niet aan de hand, aldus de Hoge Raad. De taps zijn controleerbaar en vormen samen met ander materiaal voldoende bewijs.

Het recht op bronbescherming krijgt wel een bijzondere invulling bij de Hoge Raad. De journalist kan er een beroep op doen (ze is dus ook niet vervolgd). De rechtbank had in eerste instantie geredeneerd dat de afgeluisterde dus niet gebruikt mochten als bewijsmateriaal. Het waren de zogenaamde ‘ verboden vruchten’ van onrechtmatig handelen ten aanzien van de journalist.

De Hoge Raad oordeelt dat er geen sprake is van een inperking van het recht op vrije meningsuiting van Heleen de Waal, gezien de bijzondere beperkingen ten aanzien van geheimhouding die voor haar golden bij de AIVD. Ook ziet de Hoge Raad geen ‘bijzondere omstandigheden’ waarmee ze de schending van haar geheimhoudingsplicht zou kunnen rechtvaardigen. Met andere woorden, de gelekte documenten (over de rol van de AIVD tav Irak en de beveiliging van de Dalai Lama) openbaren geen misstand.

Of de rechtsgang hiermee eindigt is nog maar de vraag, want een gang naar het Europese Hof ligt voor de hand. De bescherming van klokkenluiders wil daar nog wel eens beter uitvallen dan in Nederland zelf.

de informatierechercheur

Re L
“ik (…) stel dat mij heden de uitdrukkelijke verplichting is opgelegd, de zaken, waarvan ik door mijn ambt kennis draag en die mij als geheim zijn toevertrouwd of waarvan ik het vertrouwelijke karakter moet begrijpen, niet te openbaren”

Verdachte heeft informatie uit de computersystemen van de politie doorgegeven aan de consul van de Marokkaanse ambassade in Nederland, terwijl hem in ruil hiervoor beloften in het vooruitzicht waren gesteld. Hij heeft hierdoor gehandeld in strijd met zijn plicht als ambtenaar en in strijd met zijn geheimhoudingsplicht. Gelet op de ernst van het feit is dient verdachte een onvoorwaardelijke straf te ondergaan. Een gevangenisstraf is in dit geval een te zware strafsoort. Het opleggen van een werkstraf is passend. De rechtbank is van oordeel dat aan verdachte een taakstraf moet worden opgelegd, bestaande uit een werkstraf van de maximale duur. Naar het oordeel van de rechtbank doet een lagere werkstraf onvoldoende recht aan de ernst van het feit. Taakstraf, bestaande uit een werkstraf voor de tijd van 240 uur.
immers heeft hij, verdachte
-de antecedenten en/of het adres van [A] verstrekt; en/of
-de na(a)m(en) van de bewoner(s) van het adres [adres X]; en/of
-de antecedenten van [B] en/of de KVK-gegevens en/of een (kopie van een) foto van de slagerij van [B]; en/of
-de KvK-gegevens van [C]
LJN: BN6204, Rechtbank ‘s-Gravenhage , 09/754177-08

een afspraak – ‘fruits of the poisonous tree’

HELEEN S
“Ze zagen me als 007 himself, iemand die elk moment door een stel commando’s zou kunnen worden bevrijd”
Vrij Nederland, 1 – 9 – 2010

In de reeks lekken een uitspraak van de rechtbank ‘s Gravenhage van 1 september 2010. Heleen S. , oud AIVD medewerkster, werd verdacht van het lekken van zogenaamde staatsgeheime informatie naar de Telegraaf. In maart 2009 publiceerde het dagblad geheime informatie over de rol van de AIVD bij het informeren van het kabinet over Irak. Heleen S werd gearresteerd, zij zou het lek zijn. De AIVD was daar achter gekomen door de Telegraaf te tappen.

De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) onderzocht na een klacht van de Telegraaf de rechtmatigheid van het afluisteren. In het rapport concludeert de CTIVD dat de journalisten wel als target mochten worden aangemerkt, maar dat het inzetten van bijzondere bevoegdheden onterecht was. Aan het belang van de journalistieke bronbescherming had op dat moment een groter gewicht moeten worden toegekend.

De rechtbank deelt deze conclusie en verbindt daaraan de consequentie dat de bewijzen die daarna tegen Heleen S. en haar man zijn verzameld ‘ fruits of the poisonous tree’ zijn.

‘Fruits’ die wel pikante details toonden. Heleen S. stond na de afluisteroperatie bij de Telegraaf onder constante surveillance. In haar werkkamer In het AIVD gebouw in Zoetermeer werd een camera opgehangen. In juni 2009 legde de dienst het moment vast dat Heleen S. op het moment dat ze haar kamer binnenkwam een toen nog geheime Kwetsbaarheids Analyse (KWAS) van de dienst uit haar tas haalt.

Wordt vervolgd met een Hoger Beroep.